Μια σημαντική αλλαγή στις επιχειρησιακές επικοινωνίες των Σωμάτων Ασφαλείας δρομολογείται με την ανάπτυξη του MCNGR, του νέου εθνικού δικτύου κρίσιμων επικοινωνιών που σχεδιάζεται να διαδεχθεί σταδιακά το σημερινό TETRA.
Δεν πρόκειται απλώς για ένα νεότερο σύστημα ασυρμάτου.
Η βασική διαφορά είναι ότι το MCNGR σχεδιάζεται ως ευρυζωνικό δίκτυο επιχειρησιακών επικοινωνιών, ικανό να μεταφέρει ταυτόχρονα φωνή, εικόνα, δεδομένα και πληροφορίες γεωεντοπισμού, δημιουργώντας ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον για τη διοίκηση και τον συντονισμό δυνάμεων στο πεδίο.
Οι πρώτοι χρήστες του συστήματος θα είναι η Ελληνική Αστυνομία και το Λιμενικό Σώμα – Ελληνική Ακτοφυλακή, ενώ ο σχεδιασμός προβλέπει δυνατότητα διασύνδεσης με τα δίκτυα του Πυροσβεστικού Σώματος και της Πολιτικής Προστασίας.
Για περιστατικά μεγάλης κλίμακας, όπου επιχειρούν ταυτόχρονα διαφορετικοί φορείς, αυτή η δυνατότητα μπορεί να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του νέου συστήματος.
Από τον ασύρματο στη μετάδοση εικόνας και δεδομένων
Το TETRA αποτέλεσε για χρόνια βασικό εργαλείο ασφαλών επιχειρησιακών επικοινωνιών.
Το MCNGR, όμως, σχεδιάζεται για ένα περιβάλλον στο οποίο η φωνητική επικοινωνία από μόνη της δεν αρκεί.
Οι δυνάμεις στο πεδίο θα μπορούν να χρησιμοποιούν λειτουργίες push-to-talk, αντίστοιχες με τον κλασικό ασύρματο, αλλά παράλληλα να μεταδίδουν:
- ζωντανή εικόνα,
- επιχειρησιακά δεδομένα,
- φωτογραφίες και αρχεία,
- πληροφορίες θέσης,
- δεδομένα από κινητές συσκευές και αισθητήρες.
Έτσι, ένα κέντρο επιχειρήσεων δεν θα βασίζεται αποκλειστικά στην προφορική περιγραφή ενός συμβάντος.
Θα μπορεί να αποκτά άμεσα πληρέστερη εικόνα από το σημείο, να γνωρίζει πού βρίσκονται οι διαθέσιμες δυνάμεις και να οργανώνει ανάλογα την αποστολή ενισχύσεων.
Η σημασία για Πυροσβεστική και Πολιτική Προστασία
Αν και η πρώτη φάση του MCNGR αφορά κυρίως την Ελληνική Αστυνομία και το Λιμενικό, η προβλεπόμενη διασύνδεση με Πυροσβεστικό Σώμα και Πολιτική Προστασία έχει ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία.
Σε μία μεγάλη δασική πυρκαγιά, μία πλημμύρα, έναν σεισμό ή ένα σοβαρό βιομηχανικό ατύχημα, στο ίδιο πεδίο μπορεί να επιχειρούν ταυτόχρονα:
Πυροσβεστική, Αστυνομία, Λιμενικό, Πολιτική Προστασία, ΕΚΑΒ, Ένοπλες Δυνάμεις και άλλοι φορείς.
Ένα κοινό ή διαλειτουργικό περιβάλλον επικοινωνιών μπορεί να περιορίσει την ανάγκη μετάδοσης πληροφοριών από διαφορετικά και ασύνδετα δίκτυα.
Η πραγματική αξία ενός τέτοιου συστήματος βρίσκεται ακριβώς εκεί: στη δυνατότητα διαφορετικών υπηρεσιών να μοιράζονται γρήγορα την ίδια επιχειρησιακή εικόνα.
Τεχνολογία 4G και 5G με προτεραιότητα στις κρίσιμες επικοινωνίες
Το MCNGR θα βασίζεται στα διεθνή πρότυπα 3GPP MCX – Mission Critical Services, που έχουν σχεδιαστεί ειδικά για επικοινωνίες υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και ασφάλειας.
Για τη λειτουργία του θα αξιοποιούνται υποδομές κινητής τηλεφωνίας 4G και 5G, με μηχανισμούς που θα δίνουν προτεραιότητα στις κρίσιμες επιχειρησιακές επικοινωνίες.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε καταστάσεις όπου τα εμπορικά δίκτυα κινητής τηλεφωνίας δέχονται μεγάλη πίεση από χιλιάδες ταυτόχρονους χρήστες.
Το σύστημα προβλέπεται επίσης να διαθέτει κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο, ενώ ο κεντρικός πυρήνας, τα δεδομένα και τα κλειδιά κρυπτογράφησης θα παραμένουν υπό τον έλεγχο του Ελληνικού Δημοσίου.
Τι γίνεται όταν δεν υπάρχει κάλυψη
Ένα σύστημα κρίσιμων επικοινωνιών δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από την κανονική λειτουργία των δικτύων κινητής τηλεφωνίας.
Για αυτό στον σχεδιασμό του MCNGR προβλέπεται και η συμπληρωματική χρήση ψηφιακών δικτύων DMR, ώστε να υπάρχουν εναλλακτικές δυνατότητες επικοινωνίας όταν η ευρυζωνική κάλυψη είναι ανεπαρκής ή όταν οι συνθήκες στο πεδίο είναι ιδιαίτερα δύσκολες.
Παράλληλα, το νέο σύστημα σχεδιάζεται έτσι ώστε να μπορεί να αξιοποιεί και δορυφορικές επικοινωνίες.
Η δυνατότητα αυτή είναι κρίσιμη σε απομακρυσμένες περιοχές, στη θάλασσα αλλά και σε μεγάλες φυσικές καταστροφές, όπου σταθμοί βάσης ή άλλες επίγειες τηλεπικοινωνιακές υποδομές μπορεί να έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας.
Drones ως «μάτια» και ως αναμεταδότες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για ενσωμάτωση μη επανδρωμένων αεροσκαφών – UAV/drones στο νέο περιβάλλον επικοινωνιών.
Τα drones θα μπορούν να μεταδίδουν ζωντανή εικόνα προς τα κέντρα επιχειρήσεων, δίνοντας στις υπηρεσίες καλύτερη εικόνα της εξέλιξης ενός συμβάντος.
Για την Πυροσβεστική, μία τέτοια δυνατότητα μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη σε μεγάλες δασικές πυρκαγιές, βιομηχανικά συμβάντα, πλημμύρες ή επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης.
Ο σχεδιασμός προβλέπει ακόμη τη δυνατότητα χρήσης UAV ως ιπτάμενων τηλεπικοινωνιακών αναμεταδοτών, ώστε να δημιουργείται προσωρινή κάλυψη σε περιοχές όπου το επίγειο δίκτυο δεν επαρκεί.
Πρακτικά, ένα drone θα μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως πλατφόρμα επιτήρησης, αλλά και ως κρίκος της ίδιας της τηλεπικοινωνιακής υποδομής.
Κοινή επιχειρησιακή εικόνα
Το μεγάλο βήμα που επιχειρεί να κάνει το MCNGR βρίσκεται στη μετάβαση από την απλή επικοινωνία στη δημιουργία κοινής επιχειρησιακής εικόνας.
Ένα κέντρο επιχειρήσεων θα μπορεί θεωρητικά να βλέπει σε πραγματικό χρόνο:
- τη θέση των ομάδων,
- εικόνα από το σημείο,
- διαθέσιμες δυνάμεις και μέσα,
- πληροφορίες που αποστέλλουν οι επιχειρησιακές μονάδες,
- δεδομένα από drones ή άλλα συστήματα.
Σε μία μεγάλη επιχείρηση, η ταχύτητα με την οποία φτάνει μια πληροφορία στη διοίκηση μπορεί να είναι εξίσου σημαντική με την ίδια την πληροφορία.
Η δυνατότητα να γνωρίζει το κέντρο όχι μόνο τι συμβαίνει, αλλά και πού ακριβώς συμβαίνει, μπορεί να αλλάξει σημαντικά τον τρόπο λήψης αποφάσεων.
Διαλειτουργικότητα και με την Ευρώπη
Το MCNGR σχεδιάζεται ώστε να είναι συμβατό με το ευρωπαϊκό οικοσύστημα κρίσιμων επικοινωνιών και ειδικότερα με το EUCCS – European Critical Communications System.
Αυτό σημαίνει ότι στο μέλλον θα μπορεί να υποστηρίζει και επικοινωνίες μεταξύ υπηρεσιών διαφορετικών κρατών.
Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη αξία σε διασυνοριακές φυσικές καταστροφές ή σε περιπτώσεις όπου ευρωπαϊκές δυνάμεις επιχειρούν στην Ελλάδα μέσω μηχανισμών αλληλοβοήθειας.
Για το Πυροσβεστικό Σώμα, ένα τέτοιο μοντέλο συνδέεται άμεσα με επιχειρήσεις στις οποίες συμμετέχουν ξένες πυροσβεστικές δυνάμεις, εναέρια μέσα ή ευρωπαϊκές μονάδες Πολιτικής Προστασίας.
Σχεδιασμένο και για τις επόμενες γενιές δικτύων
Η αρχιτεκτονική του συστήματος δεν περιορίζεται στις σημερινές τεχνολογίες.
Ο σχεδιασμός προβλέπει δυνατότητα μετάβασης σε 5G Advanced και μελλοντικά 6G, ώστε το δίκτυο να μπορεί να αναβαθμίζεται χωρίς να απαιτείται εκ νέου πλήρης αντικατάσταση της υποδομής.
Παράλληλα, προβλέπεται χρήση ανοικτών τεχνολογικών προτύπων, ώστε να περιορίζεται η εξάρτηση από έναν συγκεκριμένο κατασκευαστή ή προμηθευτή.
Για ένα εθνικό σύστημα κρίσιμων επικοινωνιών, η συγκεκριμένη επιλογή είναι ιδιαίτερα σημαντική τόσο από επιχειρησιακή όσο και από τεχνολογική άποψη.
Πότε προβλέπεται να λειτουργήσει
Την υλοποίηση του έργου έχει αναλάβει το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, μέσω της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, με αναθέτουσα αρχή την ΕΔΥΤΕ Α.Ε.
Στον σχεδιασμό συμμετέχουν επίσης τα Υπουργεία Προστασίας του Πολίτη και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
Ο διαγωνισμός προβλέπεται να δημοσιευθεί εντός του 2026, ενώ στόχος είναι η υπογραφή της σύμβασης και η σταδιακή έναρξη λειτουργίας του συστήματος μέσα στο 2027.
Η επόμενη ημέρα των επιχειρησιακών επικοινωνιών
Η μετάβαση από το TETRA στο MCNGR δεν αφορά απλώς την αντικατάσταση παλαιότερων ασυρμάτων.
Αφορά τη μετάβαση σε ένα περιβάλλον όπου ο ασύρματος, το κινητό δίκτυο, η ζωντανή εικόνα, ο γεωεντοπισμός, τα drones και οι δορυφορικές επικοινωνίες θα μπορούν να λειτουργούν ως μέρη του ίδιου επιχειρησιακού συστήματος.
Για το Πυροσβεστικό Σώμα και την Πολιτική Προστασία, το κρίσιμο στοιχείο θα είναι το πώς και σε ποιο βαθμό θα ενταχθούν τελικά σε αυτή τη νέα υποδομή.
Εφόσον επιτευχθεί πραγματική διαλειτουργικότητα μεταξύ των εμπλεκόμενων υπηρεσιών, το MCNGR μπορεί να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων ετών στον τρόπο με τον οποίο συντονίζονται οι δυνάμεις έκτακτης ανάγκης στην Ελλάδα.
