Η αντιπυρική περίοδος του 2026 σηματοδοτεί μια ουσιαστική αλλαγή στη στρατηγική διαχείρισης των δασικών πυρκαγιών στη χώρα μας. Οι προδιαγεγραμμένες (ελεγχόμενες) καύσεις και το οργανωμένο αντιπύρ δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως ταμπού, αλλά ως επιστημονικά τεκμηριωμένα εργαλεία πρόληψης και επιχειρησιακής διαχείρισης.
Σε ένα περιβάλλον όπου οι πυρκαγιές εξελίσσονται ταχύτερα, με μεγαλύτερη ένταση και πολλαπλά μέτωπα, η απλή καταστολή δεν αρκεί. Η μάχη μεταφέρεται πριν από την εκδήλωση της μεγάλης φωτιάς.
Τι είναι οι προδιαγεγραμμένες καύσεις;
Οι προδιαγεγραμμένες καύσεις είναι ελεγχόμενες καύσεις χαμηλής έντασης που πραγματοποιούνται υπό αυστηρά καθορισμένες μετεωρολογικές και επιχειρησιακές συνθήκες.
Στόχος τους είναι:
-
Η μείωση της καύσιμης ύλης (ξερά χόρτα, θάμνοι, πευκοβελόνες κ.λπ.)
-
Η δημιουργία φυσικών ζωνών ανάσχεσης
-
Ο περιορισμός της έντασης μιας μελλοντικής πυρκαγιάς
Δεν πρόκειται για «φωτιά χωρίς έλεγχο», αλλά για σχεδιασμένη επιχειρησιακή παρέμβαση με συγκεκριμένο σχέδιο, προσωπικό και μέσα ασφαλείας.
Το αντιπύρ: εργαλείο έσχατης ανάγκης
Διαφορετικό αλλά εξίσου κρίσιμο εργαλείο είναι το αντιπύρ.
Χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια ενεργού πυρκαγιάς και αφορά τη δημιουργία ελεγχόμενης καύσης μπροστά από το μέτωπο της φωτιάς, ώστε να αφαιρεθεί το διαθέσιμο καύσιμο και να ανακοπεί η πορεία της.
Το 2026 επιχειρείται η θεσμική θωράκιση και η αυστηρή ρύθμιση της εφαρμογής του, ώστε:
-
Να υπάρχει σαφής ευθύνη
-
Να τηρούνται πρωτόκολλα ασφαλείας
-
Να εφαρμόζεται μόνο από εξειδικευμένα στελέχη
Γιατί τώρα;
Η κλιματική κρίση έχει αλλάξει ριζικά τα δεδομένα:
-
Μεγαλύτερες περίοδοι ξηρασίας
-
Υψηλότερες θερμοκρασίες
-
Ταχύτερη εξάπλωση πυρκαγιών
-
Ακραία πυρομετεωρολογικά φαινόμενα
Η συσσώρευση καύσιμης ύλης επί δεκαετίες σε δασικά οικοσυστήματα καθιστά πολλές περιοχές «έτοιμες να εκραγούν». Χωρίς ενεργητική διαχείριση, κάθε καλοκαίρι ξεκινά με μειονέκτημα.
Οι προδιαγεγραμμένες καύσεις εφαρμόζονται εδώ και χρόνια σε χώρες όπως:
-
ΗΠΑ
-
Αυστραλία
-
Ισπανία
-
Πορτογαλία
Το 2026 η Ελλάδα επιχειρεί να ενσωματώσει οργανωμένα αυτή τη διεθνή εμπειρία.
Επιχειρησιακή ετοιμότητα και εκπαίδευση
Η επιτυχία του μέτρου εξαρτάται από:
-
Εκπαίδευση ειδικών ομάδων
-
Συνεργασία Πυροσβεστικού Σώματος, Δασικών Υπηρεσιών και Τοπικής Αυτοδιοίκησης
-
Συμμετοχή πιστοποιημένων εθελοντικών σχημάτων
-
Ακριβή μετεωρολογική πρόγνωση και επιχειρησιακό σχεδιασμό
Η χρήση drones, χαρτογραφικών δεδομένων και ψηφιακής παρακολούθησης ενισχύει τον έλεγχο και την ασφάλεια των επιχειρήσεων.
Πρόληψη αντί καταστροφής
Το 2026 διαμορφώνεται ένα σαφές μήνυμα:
Η φωτιά δεν αντιμετωπίζεται μόνο όταν φτάσει στα σπίτια.
Η προληπτική διαχείριση του δάσους μειώνει:
-
Την ένταση των πυρκαγιών
-
Τον χρόνο κατάσβεσης
-
Τον κίνδυνο για πυροσβέστες
-
Τις ανθρώπινες απώλειες
-
Το οικονομικό κόστος
Η αλλαγή δόγματος δεν σημαίνει περισσότερη φωτιά.
Σημαίνει λιγότερες ανεξέλεγκτες πυρκαγιές.
2026: Χρονιά μετάβασης
Η φετινή αντιπυρική περίοδος δεν κρίνεται μόνο από τα μέσα που θα διατεθούν, αλλά από το πόσο έγκαιρα θα υλοποιηθεί η πρόληψη.
Οι προδιαγεγραμμένες καύσεις και το οργανωμένο αντιπύρ δεν είναι ρίσκο.
Είναι εργαλείο ευθύνης.
Η Ελλάδα μπαίνει σε μια νέα εποχή διαχείρισης δασικών πυρκαγιών — με περισσότερη επιστήμη, περισσότερο σχεδιασμό και λιγότερο αυτοσχεδιασμό.
