Το νέο θεσμικό πλαίσιο περιλαμβάνει σαφείς προβλέψεις για τον ορισμό, την πιλοτική εφαρμογή και τις διαδικασίες υλοποίησης της προδιαγεγραμμένης καύσης, έπειτα από πολυετή επιστημονική έρευνα και διαβούλευση μεταξύ αρμόδιων φορέων, ερευνητών και υπηρεσιών.

Η μέθοδος δεν αποτελεί νέα πρακτική για την Ελλάδα. Ήδη από τις δεκαετίες του 1970 και 1980 είχαν πραγματοποιηθεί πιλοτικές εφαρμογές σε περιοχές όπως η Θάσος, η Βόρεια Εύβοια και οι Σέρρες, χωρίς όμως να υπάρξει τότε θεσμική συνέχεια ή οργανωμένη αξιοποίηση των αποτελεσμάτων. Αντίθετα, χώρες όπως η Γαλλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία προχώρησαν έγκαιρα στη νομοθετική κατοχύρωση της μεθόδου, εντάσσοντάς την στη στρατηγική πρόληψης δασικών πυρκαγιών.

Στη σύγχρονη εποχή, η επανεκκίνηση της προσπάθειας στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε μέσα από ερευνητικά και πιλοτικά προγράμματα σε Χίο και Εύβοια, με τη συμμετοχή του WWF Ελλάς, του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, της Δασικής Υπηρεσίας, εθελοντικών ομάδων και τη συνδρομή του Πυροσβεστικού Σώματος. Τα αποτελέσματα αυτών των δράσεων παρουσιάστηκαν σε επιστημονικά συνέδρια και αποτέλεσαν τη βάση για την κατάθεση ολοκληρωμένης νομοτεχνικής πρότασης προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Σημαντικό σημείο στη διαδικασία θεσμοθέτησης αποτέλεσε η διασφάλιση του ρόλου της Δασικής Υπηρεσίας και της επιστημονικής κοινότητας στον σχεδιασμό και την εφαρμογή της προδιαγεγραμμένης καύσης. Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, η μέθοδος αντιμετωπίζεται τόσο ως εργαλείο πρόληψης δασικών πυρκαγιών όσο και ως μέσο δασικής διαχείρισης, με προβλέψεις για πιλοτικές εφαρμογές, εκπαίδευση των εμπλεκόμενων φορέων και επιστημονική παρακολούθηση των αποτελεσμάτων.

Όπως επισημαίνεται από τους συντάκτες της ανάλυσης, η προδιαγεγραμμένη καύση δεν αποτελεί «μαγική λύση» απέναντι στις δασικές πυρκαγιές. Αντίθετα, πρόκειται για ένα εργαλείο που, σε συνδυασμό με την πρόληψη, την εκπαίδευση, τη σωστή διαχείριση της καύσιμης ύλης και την προετοιμασία των οικισμών, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση της έντασης και της επικινδυνότητας των πυρκαγιών.

Η εφαρμογή της μεθόδου, όπως τονίζεται, απαιτεί σταδιακή ανάπτυξη, αυστηρά επιστημονικά κριτήρια, εξειδικευμένη εκπαίδευση και στενή συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ώστε να αποτελέσει ένα ασφαλές και αποτελεσματικό εργαλείο διαχείρισης των δασικών οικοσυστημάτων και ενίσχυσης της αντιπυρικής προστασίας της χώρας.

Δρ Μιλτιάδης Αθανασίου
Εντεταλμένος Ερευνητής ΙΜΔΟ – ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ

Ηλίας Τζηρίτης
Συντονιστής Δράσεων Δασικών Πυρκαγιών WWF Ελλάς

dasarxeio.com

Τα μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα έχουν ήδη κατανεμηθεί και στις 13 Περιφέρειες της χώρας, καλύπτοντας δασικές, περιαστικές και δύσβατες περιοχές, όπου υπάρχει αυξημένος κίνδυνος εκδήλωσης πυρκαγιάς.

Σύμφωνα με πηγές της Πολιτικής Προστασίας, τα drones θα επιχειρούν σε 24ωρη βάση, παρέχοντας ζωντανή εικόνα στα επιχειρησιακά κέντρα, ενώ διαθέτουν θερμικές κάμερες, οπτικά συστήματα υψηλής ανάλυσης, GPS, laser αποστασιόμετρα και συστήματα τηλεμετρίας.

Ιδιαίτερα σημαντικός θεωρείται ο ρόλος τους στην έγκαιρη ανίχνευση θερμικών εστιών, ακόμη και κατά τη διάρκεια της νύχτας ή σε περιοχές με περιορισμένη ορατότητα λόγω καπνού. Η εικόνα μεταδίδεται σε πραγματικό χρόνο στα Κέντρα Επιχειρήσεων, αλλά και σε κινητές συσκευές των επικεφαλής δυνάμεων στο πεδίο, διευκολύνοντας τον επιχειρησιακό σχεδιασμό.

Παράλληλα, φέτος θα αξιοποιηθούν και τρεις ειδικά διαμορφωμένες κινητές μονάδες επιτήρησης με drones σε Αττική, Θεσσαλονίκη και Κρήτη, οι οποίες θα μπορούν να μετακινούνται άμεσα όπου απαιτείται, παρέχοντας επιχειρησιακή υποστήριξη σε πραγματικό χρόνο.

Στην Αττική θα επιχειρούν συνολικά 27 drones, ενώ σημαντική ενίσχυση προβλέπεται και σε Κεντρική Μακεδονία, Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα και Δυτική Ελλάδα.

Όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, τα drones αποτελούν πλέον βασικό εργαλείο της σύγχρονης δασοπυρόσβεσης, καθώς δίνουν τη δυνατότητα άμεσης επιβεβαίωσης συμβάντων, παρακολούθησης της εξέλιξης των μετώπων και ταχύτερης καθοδήγησης των πυροσβεστικών δυνάμεων.

Η χρήση τους ενισχύθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια, καθώς από 40 drones το 2024, ο αριθμός τους αυξήθηκε στα 80 το 2025 και πλέον ξεπερνά τα 100 για τη φετινή αντιπυρική περίοδο.

Για πρώτη φορά, η χώρα αποκτά εθνικό σύστημα θερμικής δορυφορικής επιτήρησης, το οποίο θα επιτρέπει τον άμεσο εντοπισμό πυρκαγιών, την παρακολούθηση ενεργών μετώπων σε σχεδόν πραγματικό χρόνο και τη συνεχή αποστολή κρίσιμων δεδομένων προς τα επιχειρησιακά κέντρα της Πυροσβεστικής και της Πολιτικής Προστασίας.

Οι νέοι θερμικοί δορυφόροι θα λειτουργούν ως ένα σύγχρονο εργαλείο έγκαιρης προειδοποίησης, δίνοντας τη δυνατότητα εντοπισμού θερμικών ανωμαλιών ακόμη και σε δύσβατες περιοχές ή κατά τη διάρκεια της νύχτας, ενισχύοντας σημαντικά την πρόληψη και την άμεση επιχειρησιακή απόκριση.

Τα δορυφορικά δεδομένα θα ενσωματώνονται στο επιχειρησιακό σύστημα ENGAGE και στα κέντρα διαχείρισης κρίσεων, προσφέροντας σε πραγματικό χρόνο εικόνα για ενεργές εστίες, εξέλιξη πυρκαγιών, εκτιμήσεις κινδύνου και γεωχωρικές πληροφορίες που υποστηρίζουν τη λήψη αποφάσεων στο πεδίο.

Παράλληλα, το νέο εθνικό διαστημικό σύστημα θα αξιοποιείται και για περιβαλλοντική παρακολούθηση, έλεγχο οικοσυστημάτων, διαχείριση φυσικών πόρων και εφαρμογές που σχετίζονται με την κλιματική κρίση.

Η εκτόξευση των πρώτων ελληνικών θερμικών δορυφόρων θεωρείται κομβικό βήμα για την επιχειρησιακή αυτονομία της χώρας, ενισχύοντας ουσιαστικά τις δυνατότητες επιτήρησης, πρόληψης και αντιμετώπισης πυρκαγιών κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.

Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκεται η δημιουργία 13 νέων Περιφερειακών Επιχειρησιακών Κέντρων σε όλη τη χώρα, τα οποία θα λειτουργούν ως τοπικά «στρατηγεία» συντονισμού για τη διαχείριση δασικών πυρκαγιών και καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.

Τα νέα κέντρα θα διαθέτουν σύγχρονα συστήματα επικοινωνίας, ψηφιακούς και δορυφορικούς χάρτες, εργαλεία ανάλυσης δεδομένων και δυνατότητα παρακολούθησης επιχειρήσεων σε πραγματικό χρόνο. Παράλληλα, θα φιλοξενούν στελέχη της Πολιτικής Προστασίας, συνδέσμους των εμπλεκόμενων φορέων, εκπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά και εθελοντικές ομάδες που συμμετέχουν στον επιχειρησιακό σχεδιασμό.

Καθοριστικό ρόλο στη φετινή αντιπυρική περίοδο αναμένεται να διαδραματίσουν τα drones επιτήρησης, τα οποία πλέον ανέρχονται σε 100 και επιχειρούν σε 24ωρη βάση με θερμικές κάμερες, επιτρέποντας τον άμεσο εντοπισμό εστιών ακόμη και κατά τις νυχτερινές ώρες.

Παράλληλα, ενισχυμένος εμφανίζεται και ο εναέριος στόλος δασοπυρόσβεσης, με δεκάδες αεροσκάφη και ελικόπτερα να βρίσκονται σε επιχειρησιακή ετοιμότητα σε όλη την επικράτεια, ενώ αυξημένο είναι και το ανθρώπινο δυναμικό του Πυροσβεστικού Σώματος.

Σημαντική θέση στον φετινό σχεδιασμό κατέχει και η αξιοποίηση της τεχνολογίας, μέσα από την αναβάθμιση του πληροφοριακού συστήματος ENGAGE, αλλά και των συστημάτων διαχείρισης κλήσεων έκτακτης ανάγκης, με στόχο την καλύτερη εικόνα του πεδίου και τον ταχύτερο συντονισμό των δυνάμεων.

Την ίδια ώρα, αυξημένοι είναι οι έλεγχοι για καθαρισμούς οικοπέδων και παραβάσεις πυροπροστασίας, με τις αρμόδιες υπηρεσίες να προχωρούν ήδη σε πρόστιμα και κυρώσεις, στο πλαίσιο της προσπάθειας περιορισμού των πυρκαγιών από αμέλεια.

Το επιχειρησιακό δόγμα για το 2026 βασίζεται στην επιτήρηση, την πρόληψη, την άμεση κινητοποίηση και τη γρήγορη επέμβαση, με στόχο τον περιορισμό των πυρκαγιών από το πρώτο στάδιο εκδήλωσής τους.

Στο επίκεντρο της σύσκεψης βρέθηκε η συνολική προετοιμασία του μηχανισμού, με έμφαση στην πρόληψη, την επιχειρησιακή ετοιμότητα και τον αποτελεσματικό συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Όπως επισημάνθηκε, η προετοιμασία για κάθε αντιπυρική περίοδο ξεκινά ουσιαστικά με τη λήξη της προηγούμενης και εξελίσσεται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, με βασικό στόχο τη μείωση του κινδύνου και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις δύσκολες συνθήκες που επικράτησαν την προηγούμενη χρονιά στη Μεσόγειο, με παρατεταμένη ανομβρία, υψηλές θερμοκρασίες και ισχυρούς ανέμους να συμβάλλουν στην εκδήλωση μεγάλου αριθμού πυρκαγιών. Τα στοιχεία δείχνουν ότι εκατομμύρια στρέμματα κάηκαν σε ευρωπαϊκές χώρες, ενώ και στην Ελλάδα καταγράφηκαν χιλιάδες περιστατικά.

Σε ό,τι αφορά τη Στερεά Ελλάδα, τα στοιχεία δείχνουν σημαντική μείωση τόσο στον αριθμό των πυρκαγιών όσο και στις καμένες εκτάσεις, γεγονός που αποδίδεται στην έγκαιρη κινητοποίηση και την άμεση επέμβαση των δυνάμεων. Ωστόσο, επισημάνθηκε ότι τα περισσότερα περιστατικά οφείλονται σε ανθρώπινη δραστηριότητα, με την αμέλεια και την πρόθεση να παραμένουν βασικοί παράγοντες εκδήλωσης πυρκαγιών.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην πρόληψη, με ενίσχυση των καθαρισμών, των αντιπυρικών ζωνών και της μείωσης της καύσιμης ύλης, καθώς και στη χρηματοδότηση των Δήμων για σχετικές δράσεις. Παράλληλα, υπογραμμίστηκε η ευθύνη των πολιτών για τον καθαρισμό οικοπέδων και την τήρηση των μέτρων πυροπροστασίας.

Στον τομέα της επιχειρησιακής ετοιμότητας, επισημάνθηκε η αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογικών μέσων, όπως drones και συστήματα επιτήρησης, καθώς και η σημασία της άμεσης κινητοποίησης από την πρώτη στιγμή εκδήλωσης μιας πυρκαγιάς.

Ο Υπουργός τόνισε ότι η κλιματική κρίση δημιουργεί ολοένα και πιο απαιτητικές συνθήκες, καθιστώντας αναγκαία τη διαρκή εγρήγορση και την ενίσχυση του μηχανισμού. Όπως σημείωσε, η πιστή εφαρμογή του επιχειρησιακού δόγματος — επιτήρηση, έγκαιρη προειδοποίηση, άμεση κινητοποίηση και ταχεία επέμβαση — αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχή διαχείριση των συμβάντων.

Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο Γενικός Γραμματέας Πολιτικής Προστασίας Νίκος Παπαευσταθίου, η Βουλευτής Ευρυτανίας Τζίνα Οικονόμου, ο Αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος Αντιστράτηγος Θεόδωρος Βάγιας, ο Γενικός Επιθεωρητής Βορείου Ελλάδος Αντιστράτηγος Παναγιώτης Μπαθρέλλος, ο Συντονιστής Επιχειρήσεων Στερεάς Ελλάδας και Θεσσαλίας Υποστράτηγος Περικλής Κουλκουβίνης, καθώς και εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των Σωμάτων Ασφαλείας, των Ενόπλων Δυνάμεων και λοιπών εμπλεκόμενων φορέων.

Κεντρικό μήνυμα για φέτος είναι ξεκάθαρο: «Δεν ανάβουμε φωτιά για κανέναν λόγο», καθώς η πλειονότητα των πυρκαγιών εξακολουθεί να οφείλεται σε ανθρώπινη αμέλεια.

Σημαντικό «όπλο» στον φετινό σχεδιασμό αποτελεί η εκτεταμένη χρήση τεχνολογίας, με 100 drones να επιχειρούν σε 24ωρη βάση σε όλη τη χώρα, εξοπλισμένα με θερμικές κάμερες για άμεσο εντοπισμό εστιών ακόμη και τη νύχτα. Ταυτόχρονα, αξιοποιείται για πρώτη φορά η επικαιροποιημένη Εθνική Χαρτογράφηση Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών, η οποία κατατάσσει τις περιοχές ανάλογα με τον βαθμό επικινδυνότητας.

Στο επιχειρησιακό σκέλος, η χώρα θα διαθέτει 80 έως 85 εναέρια μέσα, ενώ το ανθρώπινο δυναμικό του Πυροσβεστικού Σώματος φτάνει τα 18.800 στελέχη. Παράλληλα, έχουν αναπτυχθεί 21 Μονάδες Δασικών Επιχειρήσεων (ΕΜΟΔΕ) σε όλη την επικράτεια, με δυνατότητα άμεσης μεταφοράς ακόμη και στα πιο δύσβατα σημεία.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πρόληψη, με αυστηρότερους ελέγχους και κυρώσεις για τα ακαθάριστα οικόπεδα. Οι ιδιοκτήτες καλούνται να προχωρήσουν άμεσα σε καθαρισμούς και συντήρηση των χώρων τους καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου, καθώς έχει αποδειχθεί ότι όπου υπάρχει καθαριότητα, η εξάπλωση της φωτιάς περιορίζεται σημαντικά.

Ταυτόχρονα, ενισχύονται οι Δήμοι με αυξημένη χρηματοδότηση για δράσεις πυροπροστασίας, ενώ συνεχίζονται παρεμβάσεις πρόληψης μέσω προγραμμάτων καθαρισμού δασών και δημιουργίας αντιπυρικών ζωνών.

Καθοριστική είναι και η συμβολή των εθελοντών, με χιλιάδες πολίτες να συμμετέχουν ενεργά στον μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας, ενισχύοντας την επιτήρηση και την άμεση ανταπόκριση.

Ο φετινός σχεδιασμός δείχνει ξεκάθαρα ότι η μάχη με τις πυρκαγιές δεν δίνεται μόνο στην καταστολή, αλλά ξεκινά πολύ νωρίτερα – από την πρόληψη και την υπευθυνότητα όλων.

Το σύστημα ENGAGE αποτελεί πλέον βασικό εργαλείο για το Πυροσβεστικό Σώμα, καθώς προσφέρει σε πραγματικό χρόνο εικόνα της επιχειρησιακής δραστηριότητας, δυνατότητα παρακολούθησης του στόλου και καλύτερη διαχείριση περιστατικών και πόρων σε πανελλαδικό επίπεδο.

Κατά την τοποθέτησή του, ο Υπουργός Ευάγγελος Τουρνάς τόνισε ότι η αναβάθμιση δεν αφορά απλώς ένα τεχνικό έργο, αλλά μια ουσιαστική επένδυση στην αποτελεσματικότητα, τον συντονισμό και την ασφάλεια. Όπως ανέφερε, η αξιοποίηση της πληροφορίας σε πραγματικό χρόνο ενισχύει τη λήψη αποφάσεων και επιτρέπει την καλύτερη διαχείριση κρίσεων.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη χρήση σύγχρονων τεχνολογιών, όπως η ανάλυση δεδομένων, η τηλεματική και τα εργαλεία πρόβλεψης εξέλιξης πυρκαγιών, που συμβάλλουν στην ενίσχυση της ετοιμότητας και της άμεσης απόκρισης.

Το έργο εντάσσεται στο πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ» και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης, ενώ υλοποιείται με τη συμμετοχή φορέων και τεχνολογικών παρόχων, ενισχύοντας τη διαλειτουργικότητα και τη συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών.

Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν εκπρόσωποι της Πολιτικής Προστασίας, της Πυροσβεστικής, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και του τεχνολογικού τομέα, επιβεβαιώνοντας τη σημασία της ψηφιακής αναβάθμισης για την αποτελεσματική διαχείριση φυσικών καταστροφών.

Η αναβάθμιση του ENGAGE ενισχύει ουσιαστικά την επιχειρησιακή εικόνα και θέτει τις βάσεις για έναν πιο σύγχρονο και ευέλικτο μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας, ικανό να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες προκλήσεις της κλιματικής κρίσης.

Συνολικά 66 στελέχη ολοκλήρωσαν την εκπαίδευσή τους, η οποία διήρκησε από τις 2 Μαρτίου έως τις 24 Απριλίου 2026, με στόχο την επιμόρφωση και την ενίσχυση των επιχειρησιακών και διοικητικών τους ικανοτήτων, ώστε να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απαιτήσεις του Πυροσβεστικού Σώματος.

Η Διοικητής της Σχολής, Αρχιπύραρχος Ευφροσύνη Λαλιώτη, τόνισε τη σημασία της συνεχούς εκπαίδευσης και της προσαρμογής στα νέα δεδομένα, επισημαίνοντας τον πολυδιάστατο ρόλο των στελεχών σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Από την πλευρά του, ο Γενικός Γραμματέας απηύθυνε συγχαρητήρια στους αποφοίτους, υπογραμμίζοντας ότι εντάσσονται σε ένα Σώμα με ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα και κρίσιμο ρόλο στην προστασία της ανθρώπινης ζωής και του περιβάλλοντος.

Από τη Σχολή αποφοίτησαν Πυραγοί Υγειονομικοί, Υποπυραγοί Πλοηγοί (Κυβερνήτες και Μηχανικοί), Αρχιπυροσβέστες και Πυροσβέστες Τεχνικοί, ενώ το πρόγραμμα σπουδών περιλάμβανε θεματικές όπως η διαχείριση κρίσεων, η δημόσια διοίκηση και σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις.

Στην τελετή παρευρέθηκαν επίσης ανώτατα και ανώτερα στελέχη του Πυροσβεστικού Σώματος, επιβεβαιώνοντας τη σημασία της εκπαίδευσης και της διαρκούς αναβάθμισης του ανθρώπινου δυναμικού.

Η διαδικασία αφορά την ενίσχυση των πυροσβεστικών δυνάμεων ενόψει της αντιπυρικής περιόδου, ενώ οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να ενημερωθούν για τα επόμενα στάδια και τις απαραίτητες ενέργειες που απαιτούνται.

Περισσότερες πληροφορίες δείτε το έγγραφο εδώ