Σε βαθιά θεσμική και επιχειρησιακή αναδιάρθρωση του Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας προχωρά το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, με τη δημιουργία 13 Περιφερειακών Επιχειρησιακών Κέντρων Συμβάντων σε όλη τη χώρα. Η μεταρρύθμιση προβλέπεται στο νέο νομοσχέδιο με τίτλο «Ενεργή Μάχη» και φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα διαχειρίζεται τις κρίσεις.
Κεντρικός στόχος του νέου μοντέλου είναι η ταχύτερη λήψη αποφάσεων, ο ενιαίος συντονισμός και η αποτελεσματική επιχειρησιακή διαχείριση μεγάλων συμβάντων, από τις δασικές πυρκαγιές και τις πλημμύρες έως τα τεχνολογικά και ανθρωπογενή ατυχήματα.
Περιφερειακοί «κόμβοι» συντονισμού σε πραγματικό χρόνο
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου, σε κάθε Περιφερειακή Πυροσβεστική Διοίκηση θα λειτουργεί Επιχειρησιακό Κέντρο Συμβάντων, πλήρως διασυνδεδεμένο με το Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ).
Η νέα δομή επιδιώκει να εξασφαλίσει ενιαία επιχειρησιακή εικόνα από το τοπικό έως το εθνικό επίπεδο, επιτρέποντας συνεχή ροή πληροφοριών και άμεσο συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων δυνάμεων, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένου κινδύνου, όπως η αντιπυρική περίοδος.
Διεθνή πρότυπα διοίκησης και σαφείς ρόλοι
Κομβικό στοιχείο της μεταρρύθμισης αποτελεί η θεσμική εισαγωγή του Συστήματος Διοίκησης Συμβάντων (Incident Command System – ICS), ενός διεθνώς αναγνωρισμένου μοντέλου που εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες σε χώρες με προηγμένα συστήματα Πολιτικής Προστασίας, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς.
Το ICS βασίζεται σε:
-
σαφή κατανομή ρόλων και αρμοδιοτήτων
-
κοινή επιχειρησιακή «γλώσσα»
-
ενιαία δομή διοίκησης για όλα τα σώματα
Στόχος είναι η αποφυγή επικαλύψεων, αντικρουόμενων εντολών και καθυστερήσεων, ιδιαίτερα στις κρίσιμες πρώτες ώρες ενός συμβάντος.
Πώς θα λειτουργούν τα νέα Επιχειρησιακά Κέντρα
Τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Κέντρα θα λειτουργούν ως τοπικά επιχειρησιακά “war rooms”, εξοπλισμένα με σύγχρονα συστήματα επικοινωνίας, ψηφιακούς και δορυφορικούς χάρτες, εργαλεία ανάλυσης δεδομένων και διαχείρισης πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο.
Στα Κέντρα θα συμμετέχουν:
-
στελέχη των Συντονιστικών Οργάνων Πολιτικής Προστασίας
-
εκπρόσωποι των εμπλεκόμενων υπηρεσιών
-
σύνδεσμοι εθελοντικών και μη κυβερνητικών οργανώσεων
Βασική αρχή λειτουργίας θα είναι το δόγμα «μία επιχείρηση – μία διοίκηση», με ενιαίο κέντρο λήψης αποφάσεων.
Τρία επίπεδα διαχείρισης κρίσεων
Το νέο σύστημα προβλέπει διαχείριση των κρίσεων σε τρία διακριτά επίπεδα:
-
Στρατηγικό επίπεδο: ενίσχυση του ΕΣΚΕΔΙΚ, αξιοποίηση επιχειρησιακής μετεωρολογίας και επιστημονικών δεδομένων
-
Επιχειρησιακό επίπεδο: λειτουργία των 13 Περιφερειακών Επιχειρησιακών Κέντρων
-
Τακτικό επίπεδο: διοίκηση στο πεδίο, με κινητά επιχειρησιακά κέντρα και άμεση διασύνδεση με τα ανώτερα επίπεδα
Το ίδιο μοντέλο θα εφαρμόζεται σε όλες τις μορφές καταστροφών, όχι μόνο στις δασικές πυρκαγιές.
Ενιαίος συντονισμός όλων των δυνάμεων
Το νομοσχέδιο θεσμοθετεί επίσης κοινούς κανόνες εμπλοκής και διοίκησης για όλους τους επιχειρησιακούς φορείς. Πυροσβεστικό Σώμα, ΕΛ.ΑΣ., Ένοπλες Δυνάμεις, Λιμενικό Σώμα και ΕΚΑΒ θα επιχειρούν υπό ενιαίο συντονισμό, με ξεκάθαρες αρμοδιότητες και κοινό επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Ένα νέο δόγμα Πολιτικής Προστασίας
Με τη μεταρρύθμιση «Ενεργή Μάχη», η Πολιτική Προστασία περνά από τη διαχείριση της κρίσης εκ των υστέρων σε ένα μοντέλο πρόληψης, ετοιμότητας και άμεσης απόκρισης, με έμφαση στη γνώση, την τεχνολογία και τον συντονισμό.
Πρόκειται για μια τομή που επιχειρεί να θωρακίσει τη χώρα απέναντι σε ολοένα και πιο σύνθετες και ακραίες απειλές, σε μια εποχή όπου η κλιματική κρίση μετατρέπει τα έκτακτα φαινόμενα σε νέα κανονικότητα.
