Του Πυράρχου Αριστείδου Μάριου, Φυσικοθεραπευτή.
Οι πυροσβέστες αποτελούν έναν από τους πιο κρίσιμους πυλώνες της πολιτικής προστασίας, καθώς καλούνται καθημερινά να αντιμετωπίζουν απαιτητικές και συχνά επικίνδυνες καταστάσεις. Η φύση του επαγγέλματος, που περιλαμβάνει έντονη σωματική καταπόνηση, μεταφορά βαρύ εξοπλισμού, εργασία σε δύσκολες περιβαλλοντικές συνθήκες και παρατεταμένες επιχειρήσεις, επιβαρύνει σημαντικά το μυοσκελετικό σύστημα.
Στο πλαίσιο επιστημονικής έρευνας που πραγματοποιήθηκε σε πληθυσμό πυροσβεστών στην Ελλάδα, εξετάστηκε η συχνότητα εμφάνισης μυοσκελετικών διαταραχών καθώς και οι παράγοντες που σχετίζονται με αυτές. Η μελέτη ανέδειξε ότι τα προβλήματα στο μυοσκελετικό σύστημα είναι ιδιαίτερα συχνά και επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό τόσο την καθημερινότητα όσο και την επιχειρησιακή απόδοση των πυροσβεστών.
Συχνότητα και εντοπισμός των μυοσκελετικών προβλημάτων
Τα ευρήματα της έρευνας έδειξαν ότι οι πυροσβέστες παρουσιάζουν σε μεγάλο ποσοστό ενοχλήματα σε διάφορα σημεία του σώματος. Πιο συγκεκριμένα:
-
Αυχένας: Το 52,5% ανέφερε προβλήματα, ενώ το 24% δήλωσε ότι δυσκολεύεται στις καθημερινές δραστηριότητες.
-
Ώμοι: Ενοχλήματα καταγράφηκαν στο 53,2% των πυροσβεστών, με το 24% να δηλώνει δυσκολίες.
-
Οσφυϊκή περιοχή: Το 54,8% αντιμετώπισε προβλήματα, ενώ το 38% ανέφερε δυσκολία στην καθημερινότητα.
-
Γόνατα: Το 52,5% δήλωσε δυσκολίες, με το 29% να αντιμετωπίζει προβλήματα στην καθημερινή λειτουργικότητα.
Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι η οσφυϊκή περιοχή και οι ώμοι αποτελούν τα πιο επιβαρυμένα σημεία του σώματος, γεγονός που συνδέεται άμεσα με την άρση φορτίων, τη μεταφορά εξοπλισμού και τις απαιτήσεις των επιχειρήσεων διάσωσης και κατάσβεσης.
Παράγοντες κινδύνου
Σημαντικοί παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση μυοσκελετικών διαταραχών είναι:
-
οι πολλές ώρες εργασίας,
-
οι συχνές αλλαγές βαρδιών,
-
η έλλειψη επαρκούς ξεκούρασης,
-
η έντονη μυϊκή καταπόνηση,
-
καθώς και η ελλιπής εργονομική υποστήριξη στον χώρο εργασίας.
Οι καθημερινές εργασιακές απαιτήσεις, όπως η άρση βαρέων αντικειμένων, η μεταφορά εξοπλισμού και η αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών, επιβαρύνουν το μυοσκελετικό σύστημα, αυξάνοντας τον κίνδυνο τραυματισμών.
Παχυσαρκία και φυσική κατάσταση
Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα της έρευνας αφορά τη φυσική κατάσταση των πυροσβεστών. Συγκεκριμένα, το 91,3% των συμμετεχόντων κατατάσσεται στην κατηγορία των παχύσαρκων με βάση τον δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ), γεγονός που αναδεικνύει υψηλό κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων υγείας και μειωμένης φυσικής απόδοσης.
Η παχυσαρκία σχετίζεται άμεσα με αυξημένο κίνδυνο τραυματισμών, μειωμένη αντοχή και μεγαλύτερη επιβάρυνση του μυοσκελετικού συστήματος. Παράλληλα, η χαμηλή καρδιοαναπνευστική ικανότητα μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ικανότητα ανταπόκρισης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Η μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου (VO₂ max) αποτελεί βασικό δείκτη φυσικής κατάστασης για τους πυροσβέστες, καθώς σχετίζεται με την αντοχή και την ικανότητα εκτέλεσης απαιτητικών επιχειρησιακών δραστηριοτήτων.
Ηλικία και επιχειρησιακή επιβάρυνση
Σύμφωνα με τα δεδομένα της έρευνας, η πλειονότητα των πυροσβεστών βρίσκεται σε ηλικίες άνω των 45 ετών, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης μυοσκελετικών προβλημάτων. Η συσσωρευμένη καταπόνηση των χρόνων υπηρεσίας, σε συνδυασμό με τη φύση του επαγγέλματος, δημιουργεί σημαντικές προκλήσεις για τη διατήρηση της φυσικής κατάστασης.
Προτεινόμενες παρεμβάσεις
Για την πρόληψη και τη μείωση των μυοσκελετικών προβλημάτων προτείνονται μια σειρά από παρεμβάσεις, όπως:
-
Προγράμματα ενδυνάμωσης και φυσικής άσκησης, με έμφαση στην αερόβια ικανότητα και την ευλυγισία.
-
Τακτική φυσική δραστηριότητα προσαρμοσμένη στις απαιτήσεις του επαγγέλματος.
-
Εκπαίδευση στη σωστή χρήση εξοπλισμού και στις εργονομικές αρχές εργασίας.
-
Βελτίωση του εξοπλισμού και των μέσων ατομικής προστασίας ώστε να μειώνεται η σωματική καταπόνηση.
-
Δημιουργία υποστηρικτικών δομών φυσικοθεραπείας για την άμεση αντιμετώπιση τραυματισμών και την αποκατάσταση.
-
Τακτική αξιολόγηση της φυσικής κατάστασης και παρακολούθηση βασικών δεικτών υγείας.
Συμπεράσματα
Τα δεδομένα της έρευνας αναδεικνύουν ότι οι μυοσκελετικές διαταραχές αποτελούν ένα σημαντικό ζήτημα υγείας για το προσωπικό του Πυροσβεστικού Σώματος. Η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η εφαρμογή κατάλληλων προγραμμάτων άσκησης και εργονομικής υποστήριξης μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη βελτίωση της υγείας και της επιχειρησιακής ετοιμότητας των πυροσβεστών.
Η επένδυση στη φυσική κατάσταση και στην υγειονομική υποστήριξη του προσωπικού δεν αποτελεί μόνο ζήτημα ατομικής ευεξίας, αλλά και βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική λειτουργία του Πυροσβεστικού Σώματος και την ασφάλεια των πολιτών.
Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Πυροσβεστική Επιθεώρηση» (Νοέμβριος – Δεκέμβριος 2024)
