Την ανάγκη να αποκτήσει η ελληνική κοινωνία ουσιαστική «πυροσβεστική παιδεία» ανέδειξε ο πρόεδρος της Ένωσης Αξιωματικών του Πυροσβεστικού Σώματος, Κώστας Τσίγκας, μιλώντας στο ERTnews και παρουσιάζοντας στοιχεία που δείχνουν πόσο καθοριστικός παραμένει ο ανθρώπινος παράγοντας στην εκδήλωση των πυρκαγιών.
Σχεδόν 9 στις 10 πυρκαγιές συνδέονται με ανθρώπινο χέρι, κυρίως με πράξεις αμέλειας. Από την αρχή του έτους έχουν καταγραφεί περίπου 4.700 αγροτοδασικές πυρκαγιές, ενώ μόνο μέσα στον Αύγουστο οι ενάρξεις πλησίασαν τις 900.
Οι αριθμοί αυτοί αναδεικνύουν μια πραγματικότητα που συχνά χάνεται πίσω από τις εικόνες των εναέριων μέσων και των μεγάλων επιχειρήσεων κατάσβεσης: η μάχη απέναντι στις πυρκαγιές δεν ξεκινά όταν εμφανιστούν οι πρώτες φλόγες. Ξεκινά πολύ νωρίτερα, από την πρόληψη.
«Χρειάζεται πυροσβεστική παιδεία»
Ο Κώστας Τσίγκας στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη καλλιέργειας μιας ευρύτερης πυροσβεστικής παιδείας στην κοινωνία.
Μια λανθασμένη ενέργεια, ένας σπινθήρας από ένα μηχάνημα, μια καύση σε ακατάλληλη ημέρα ή ακόμη και μια απλή παράλειψη μπορούν, κάτω από συνθήκες ξηρασίας, υψηλών θερμοκρασιών και ισχυρών ανέμων, να εξελιχθούν μέσα σε ελάχιστο χρόνο σε μεγάλη πυρκαγιά.
Είναι χαρακτηριστικό ότι περίπου το 30% των πυρκαγιών συνδέεται με αγροτικές εργασίες, ενώ μεταξύ των συχνότερων αιτιών βρίσκονται επίσης ηλεκτρολογικές και μηχανολογικές βλάβες, καύσεις υλικών και βλάστησης, μελισσοκομικές δραστηριότητες, πυροτεχνήματα και άλλες ανθρώπινες ενέργειες.
Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι μόνο να αυξηθούν τα μέσα κατάσβεσης ή να μειωθεί ο χρόνος επέμβασης. Είναι να περιοριστούν οι ίδιες οι ενάρξεις των πυρκαγιών.
Η «Πυροσβεστική Παιδεία» και το έργο του Κωνσταντίνου Γραφάκου
Η ανάγκη που έθεσε σήμερα στο δημόσιο διάλογο ο Κώστας Τσίγκας αποτελεί εδώ και χρόνια αντικείμενο μιας συστηματικής προσπάθειας του Πυράρχου Κωνσταντίνου Γραφάκου.
Η προσπάθεια για την καλλιέργεια πυροσβεστικής παιδείας ξεκίνησε ήδη από το 2015, μέσα από δημοσιεύσεις και στη συνέχεια μέσα από δράσεις ενημέρωσης και εκπαίδευσης παιδιών και ενηλίκων γύρω από την πρόληψη, την αυτοπροστασία και την κατανόηση του κινδύνου από τις πυρκαγιές.
Στην πορεία, αυτή η δουλειά πήρε ακόμη πιο οργανωμένη μορφή, μεταφέροντας την επιχειρησιακή γνώση και εμπειρία από το πεδίο στην κοινωνία και ιδιαίτερα στη νέα γενιά.
Η φιλοσοφία της είναι απλή αλλά ουσιαστική: η γνώση πρέπει να προηγείται του κινδύνου. Ένας πολίτης που γνωρίζει τι μπορεί να προκαλέσει μια πυρκαγιά, πώς πρέπει να ενεργήσει και –κυρίως– τι πρέπει να αποφύγει, αποτελεί και ο ίδιος μέρος της πρόληψης.
Από την πολυετή προσπάθεια στο βιβλίο «Πυροσβεστική Παιδεία»
Αυτή η πορεία αποτυπώθηκε και στο βιβλίο του Κωνσταντίνου Γραφάκου, «Πυροσβεστική Παιδεία – Μικροί, μεγάλοι με γνώση… ένα καλύτερο μέλλον», η παρουσίαση του οποίου πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2026.
Το βιβλίο δεν αντιμετωπίζει την πυρκαγιά μόνο ως ένα συμβάν που καλείται να διαχειριστεί το Πυροσβεστικό Σώμα. Βάζει στο επίκεντρο τον πολίτη, τη γνώση, την αυτοπροστασία και κυρίως τη δυνατότητα να αποτρέψουμε μια επικίνδυνη κατάσταση πριν αυτή δημιουργηθεί.
Τη συγκεκριμένη προσπάθεια και τη σημασία της έχει αναδείξει από την πρώτη στιγμή και το Firefighting Greece, μέσα από σχετικά άρθρα και παρουσιάσεις, ανοίγοντας τη συζήτηση για το κατά πόσο η πυροσβεστική παιδεία μπορεί να αποτελέσει ένα πραγματικό εργαλείο πρόληψης στη χώρα μας.
Η γνώση πρέπει να ξεκινά από το σχολείο
Εδώ βρίσκεται ίσως και το σημαντικότερο επόμενο βήμα.
Όπως εδώ και δεκαετίες τα παιδιά μαθαίνουν στο σχολείο πώς πρέπει να αντιδρούν σε περίπτωση σεισμού, έτσι μπορούν να μαθαίνουν από μικρή ηλικία τι προκαλεί μια πυρκαγιά, ποιες συμπεριφορές είναι επικίνδυνες, πώς προστατεύουμε το σπίτι και το φυσικό περιβάλλον και τι κάνουμε όταν αντιληφθούμε καπνό ή φωτιά.
Η πυροσβεστική παιδεία δεν σημαίνει ότι ένα παιδί πρέπει να μάθει να γίνεται πυροσβέστης. Σημαίνει ότι μεγαλώνοντας θα γίνει ένας πολίτης που κατανοεί τον κίνδυνο και δεν θα δημιουργήσει, από άγνοια ή απροσεξία, τις συνθήκες για την επόμενη πυρκαγιά.
Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο κέρδος που μπορεί να προσφέρει η πρόληψη μακροπρόθεσμα.
Από την κατάσβεση στην πρόληψη
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Κώστας Τσίγκας στο ERTnews, το 99% των πυρκαγιών αντιμετωπίστηκε μέσα στις πρώτες τρεις ώρες και κατά τη διάρκεια της ίδιας ημέρας.
Η επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα είναι αναμφίβολα καθοριστική. Όμως ακόμη και η καλύτερα οργανωμένη κατάσβεση έρχεται αφού η φωτιά έχει ήδη ξεκινήσει.
Η πραγματικά μεγάλη μάχη είναι να μειωθούν οι ενάρξεις.
Να γνωρίζει ο αγρότης πότε μια εργασία μπορεί να γίνει επικίνδυνη. Να γνωρίζει ο πολίτης τι δεν πρέπει να κάνει σε ημέρα υψηλού κινδύνου. Να γνωρίζει το παιδί από το σχολείο ότι μία απρόσεκτη ενέργεια μπορεί να έχει συνέπειες πολύ μεγαλύτερες από όσες μπορεί να φανταστεί.
Γι’ αυτό και η φράση «χρειάζεται πυροσβεστική παιδεία» δεν πρέπει να μείνει απλώς ως μία ακόμη διαπίστωση μετά από μια δύσκολη αντιπυρική περίοδο.
Πρέπει να εξελιχθεί σε κουλτούρα.
Γιατί όσα πυροσβεστικά οχήματα, αεροσκάφη, ελικόπτερα και νέες τεχνολογίες κι αν αποκτήσουμε, η πιο εύκολη πυρκαγιά να αντιμετωπιστεί θα είναι πάντα εκείνη που δεν ξεκίνησε ποτέ.
