Σε κάθε μεγάλη δασική πυρκαγιά, πέρα από τις ρίψεις νερού, υπάρχει ένα ακόμη κρίσιμο «εργαλείο» που κάνει τη διαφορά στο πεδίο: το επιβραδυντικό υγρό. Ένα μέσο που χρησιμοποιείται τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς, με στόχο να επιβραδύνει –και σε ορισμένες περιπτώσεις να ανακόψει– την εξάπλωση της φωτιάς.
Τι είναι το επιβραδυντικό υγρό;
Το επιβραδυντικό υγρό (fire retardant) είναι ένα ειδικό μίγμα νερού με χημικές ουσίες – κυρίως άλατα φωσφόρου ή αμμωνίου – και χρωστική ουσία, συνήθως κόκκινου χρώματος.
Δεν σβήνει απαραίτητα τη φωτιά όπως το νερό. Ο βασικός του ρόλος είναι να μειώνει την ευφλεκτότητα της βλάστησης, δημιουργώντας ζώνες επιβράδυνσης μπροστά από το μέτωπο της πυρκαγιάς.
Με απλά λόγια:
👉 Δεν «πολεμά» τη φλόγα.
👉 «Κόβει» το καύσιμο που χρειάζεται για να προχωρήσει.
Πώς λειτουργεί;
Το επιβραδυντικό:
-
Δημιουργεί ένα χημικό φράγμα στη βλάστηση.
-
Μειώνει τη θερμοκρασία ανάφλεξης των υλικών.
-
Περιορίζει την ένταση της καύσης.
-
Επιτρέπει στα πεζοπόρα και επίγεια τμήματα να επιχειρήσουν με μεγαλύτερη ασφάλεια.
Η χαρακτηριστική κόκκινη απόχρωση βοηθά τα πληρώματα να βλέπουν από αέρος πού έχει ήδη γίνει ρίψη και πού απαιτείται ενίσχυση. Με τον χρόνο και την έκθεση στον ήλιο, το χρώμα ξεθωριάζει.
Χρήση στην Ελλάδα
Στη χώρα μας, το επιβραδυντικό υγρό χρησιμοποιείται κυρίως από εναέρια μέσα (αεροσκάφη και ελικόπτερα), κυρίως σε:
-
Μεγάλα, εκτεταμένα μέτωπα
-
Περιοχές με δύσκολη πρόσβαση
-
Προστασία οικισμών και κρίσιμων υποδομών
-
Δημιουργία αντιπυρικών ζωνών
Η χρήση του δεν είναι καθημερινή, αλλά γίνεται σε συγκεκριμένες συνθήκες, όταν η συμπεριφορά της πυρκαγιάς το απαιτεί.
Τι ισχύει στο εξωτερικό;
Σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Ισπανία, η χρήση επιβραδυντικού είναι ευρέως διαδεδομένη και ενταγμένη στον επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Εκεί:
-
Υπάρχουν μόνιμες βάσεις ανεφοδιασμού.
-
Τα μεγάλα αεροσκάφη (τύπου air tankers) πραγματοποιούν μαζικές ρίψεις.
-
Η χρήση γίνεται τόσο προληπτικά όσο και κατασταλτικά.
Σε αρκετές περιπτώσεις εφαρμόζεται ακόμη και προληπτική ρίψη γύρω από κατοικημένες περιοχές πριν φτάσει το μέτωπο.
Είναι ασφαλές;
Τα σύγχρονα επιβραδυντικά υγρά θεωρούνται χαμηλής τοξικότητας και σχεδιασμένα να έχουν περιορισμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Ωστόσο:
-
Δεν χρησιμοποιούνται κοντά σε υδάτινα οικοσυστήματα χωρίς λόγο.
-
Υπάρχουν διεθνή πρωτόκολλα χρήσης.
-
Η εφαρμογή γίνεται με επιχειρησιακά και περιβαλλοντικά κριτήρια.
Γιατί είναι σημαντικό για την αντιπυρική περίοδο;
Με τις δασικές πυρκαγιές να γίνονται πιο έντονες και απρόβλεπτες λόγω της κλιματικής κρίσης, τα επιβραδυντικά υγρά αποτελούν κρίσιμο πολλαπλασιαστή ισχύος.
Δεν αντικαθιστούν:
-
Τα εναέρια μέσα
-
Τα πεζοπόρα τμήματα
-
Τον προληπτικό καθαρισμό καύσιμης ύλης
Αλλά ενισχύουν σημαντικά την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα, δίνοντας χρόνο – και ο χρόνος στις πυρκαγιές σημαίνει ζωές και περιουσίες.
Το ζητούμενο για το μέλλον
Η οργανωμένη χρήση επιβραδυντικών, η δημιουργία σταθερών σημείων ανεφοδιασμού και η ενσωμάτωσή τους σε έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό δασοπροστασίας μπορούν να αποτελέσουν κρίσιμο κομμάτι της σύγχρονης πυροπροστασίας στην Ελλάδα.
Στη μάχη με τις φλόγες, κάθε λεπτό μετρά.
Και το επιβραδυντικό υγρό είναι ένα από τα εργαλεία που μπορούν να το κερδίσουν. 🚒🔥
